Thực ra, xơ vữa động mạch là bệnh không có một nguyên nhân rõ ràng nào cả. Nó là hệ quả của rất nhiều nguyên nhân.
Nguyên nhân không thể kiểm soát
Tuổi
Nhiều người vẫn cho rằng đau thắt ngực và nhồi máu cơ tim là những chứng bệnh do xơ vữa động mạch gây ra - là độc quyền của người đứng tuổi. Nhưng nhiều nhà khoa học Mỹ gần đây đã chứng minh rằng động mạch bị xơ vữa là chứng bệnh của lứa tuổi 20-30, thậm chí còn sớm hơn nữa. Chế độ ăn uống giàu chất béo của những người trẻ tuổi thời hiện đại đã góp phần vào quá trình tích tụ mỡ, hình thành nên các mảng xơ vữa trong động mạch.
Giới tính
Nam giới thường có xu hướng mắc các bệnh về xơ vữa động mạch cao hơn so với nữ giới. Điều này cũng khá dễ hiểu bởi hút thuốc lá là nhân tố hàng đầu gây nên căn bệnh này. Ngoài ra, sau khi ăn uống, nam giới thường có thói quen nghỉ ngơi, lười vận động hơn (trong khi phụ nữ còn tất bật với công việc nhà và chăm sóc con cái). Vì thế, lượng mỡ trong cơ thể ít có cơ hội được đốt cháy cũng dễ dàng tạo cơ hội cho chứng bệnh nguy hiểm này hỏi thăm. Tuy vậy, chị em cũng không nên chủ quan bởi nguy cơ mắc bệnh này của phụ nữ gia tăng ở tuổi mãn kinh.
Di truyền
Yếu tố di truyền cũng góp phần đáng kể trong việc làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Nếu trong gia đình bạn có người đã từng bị mắc chứng xơ vữa động mạch từ lúc còn tương đối trẻ thì bạn và các thành viên khác trong nhà cũng có nguy cơ mắc bệnh tim do xơ vữa động mạch cao hơn hẳn.
Nhân tố có thể kiểm soát
Cholesterol
Các nghiên cứu khoa học đều chỉ ra rằng lượng cholesterol xấu (LDL) trong máu càng cao thì tỷ lệ đau thắt ngực và nhồi máu cơ tim càng cao. Chẳng hạn, người có mức cholesterol 260mg/100ml sẽ có nguy cơ mắc xơ vữa động mạch cao gấp 3-5 lần so với người có mức choleterol 220mg/100ml. Để bình ổn được mức cholesterol trong cơ thể, các bác sĩ khuyến cáo bạn nên hạn chế các thức ăn chứa nhiều acid béo bão hòa như mỡ động vật, bơ, sữa, dầu dừa, dầu cọ... mà thay bằng những loại acid béo không bão hòa có trong các loại dầu đậu nành, olive, hướng dương. Ngoài ra, các thức ăn chứa nhiều cholesterol như nội tạng động vật (tim, bầu dục, gan...) cũng không nên ăn quá 300mg/ngày.
Huyết áp cao
Tăng huyết áp cũng là một trong những tác nhân thuận lợi để phát triển chứng xơ vữa động mạch. Những người có huyết áp cao, từ 160/95mmHg trở lên sẽ có nguy cơ mắc bệnh nhiều hơn từ 3-5 lần so với những người dưới mức đó. Đồng thời các chuyên gia cũng khẳng định rằng huyết áp cao cũng làm tăng nguy cơ thiếu máu cục bộ. Để kiểm soát huyết áp, bạn nên giảm muối ăn trong khi chế biến thực phẩm. Cũng cần hạn chế rượu, bia, thuốc lá, và thường xuyên vận động thân thể.
Hút thuốc lá
Các thống kê cho thấy những người hút 20 điếu thuốc/ngày thì nguy cơ xơ vữa động mạch tăng từ 3-5 lần so với người không hút. Các nhà khoa học đã tìm thấy trong 4000 chất độc khác nhau chứa trong khói thuốc, có hai chất đặc biệt nguy hiểm cho động mạch là nicotin và ocid carbon. Nicotin khi vào cơ thể sẽ làm cho tim đập nhanh hơn, do đó cần nhiều ôxy hơn, các động mạch có thể bị xơ vữa, bị tắc, tuần hoàn não bị rối loạn. Còn ocid carbon làm tổn thương mặt trong các mạch máu và làm giảm lượng ôxy nuôi cơ thể, từ đó gây ra tình trạng thiếu máu cục bộ.
Bệnh tiểu đường
Các thống kê đều chỉ rõ người mắc chứng tiểu đường thì nguy cơ xơ vữa động mạch cao gấp hai lần so với người bình thường. Vì vậy, hơn lúc nào hết, chúng ta cần phòng chống tiểu đường, hạn chế các thức ăn có hàm lượng chất béo, chất đường cao, và tăng cường vận động cơ thể. Ngoài ra, bạn cũng cần duy trì thói quen khám bệnh định kỳ để có thể phát hiện sớm và điều trị kịp thời.
Béo phì
Béo phì là một trong những nguy cơ hàng đầu bởi nó sẽ kéo theo hàng loạt những vấn đề về sức khỏe như tăng huyết áp, tăng mức cholesterol và có khả năng cao dẫn đến tiểu đường. Để phòng chống béo phì, bạn cần chú ý đến lượng calo nạp vào cơ thể mỗi ngày, hạn chế dầu, mỡ và các thực phẩm giàu tinh bột, tránh các chất kích thích như rượu, bia, cà phê, thuốc lá. Thay vào đó, bạn nên ăn nhiều rau xanh và hoa quả tươi, bởi chúng giàu vitamin và khoán chất nhưng lại rất ít calo.
Lười vận động
Lỗi chỉ tại những chiếc thang máy, máy giặt, hút bụi, vi tính... bởi sự xuất hiện của chúng khiến con người lười vận động hơn. Như thế cũng có nghĩa là vòng bụng ngày một phình ra, thần kinh ngày một căng thẳng, tiểu đường phát sinh, cholesterol có hại tăng, huyết áp cao, nguy cơ xơ vữa động mạch lớn. Mỗi ngày chúng ta nên dành ít nhất 15 phút luyện tập những động tác có lợi cho tim cũng như đốt cháy được một lượng calo dư thừa như chạy bộ, đạp xe. Bạn cũng có thể tạo thói quen vận động đơn giản và hiệu quả như leo cầu thang thay cho đi thang máy, đi bộ hoặc đạp xe thay cho ô tô hay xe máy.
Stress
Những căng thẳng, bức xúc, lo lắng kéo dài triền miên cũng khiến các mảng xơ vữa gia tăng trong động mạch và gây thêm áp lực cho tim bởi nó làm gia tăng nhu cầu ôxy của cơ tim. Vì vậy, bạn nên chú ý cân bằng giữa việc học tập, làm việc với nghỉ ngơi, giải trí hay chơi thể thao và kiểm soát tâm trạng, giữ cho tâm hồn luôn được vui vẻ, thoải mái để chế ngự và giải tỏa stress. Làm tốt những việc trên, bạn không chỉ ngăn ngừa được chứng xơ vữa động mạch nói riêng mà còn nâng cao được sức khỏe nói chung.
Protein - chọn lọc nguồn an toàn
Không một nhóm thức ăn nào giúp chống lại những nguy cơ xơ vữa động mạch và những cơn suy tim bằng protein. Thịt bò, thịt lợn ngày nay đã ít mỡ hơn tới gần 30% so với 20 năm trước nên nó trở thành những loại thực phẩm khá an toàn cho trái tim. Thêm nữa, hai loại thịt này rất giàu vitamin nhóm B giúp làm giảm homocysteine - một trong những chất gây đột quỵ, có trong huyết thanh. Cá cũng là bạn tốt của tim bởi chúng cũng rất giàu protein. Cá hồi, cá ngừ, cá thu, cá trích... chứa rất nhiều axit béo omega-3 giúp giữ cho nhịp đập của tim ổn định, ngăn ngừa sự tụ máu.
Chất béo - kiểm soát chặt chẽ
Để đảm bảo cho một trái tim khỏe mạnh, thực đơn của bạn nên tăng cường loại chất béo không bão hòa như dầu olive, dầu hạt lanh, quả óc chó, bơ thực vật... bởi chúng có khả năng làm giảm LDL (cholesterol xấu) và tăng nhẹ HDL (cholesterol tốt). Ngược lại, cần phải nói không với các loại chất béo bão hòa như mỡ động vật, bơ, dầu cọ, dầu dừa. Hãy loại bỏ da gà trước khi ăn, thay các món chiên xào bằng luộc hoặc hấp, thay thế kem tráng miệng bằng hoa quả hoặc một tách sữa gầy và tránh xa những loại thức ăn nhanh.
Rau xanh và hoa quả tươi - nên tăng cường
Một thực đơn nhiều rau xanh và hoa quả tươi không chỉ tốt cho trái tim và làm tăng độ vững chắc của các thành mạch máu mà còn rất tốt cho sức khỏe nói chung. Đó là vì lượng vitamin, khoáng chất và chất xơ dồi dào giúp cơ thể chống lại quá trình ôxy hóa, giảm cholesterol, tăng cường sức đề kháng, tốt cho tiêu hóa. Hãy uống nước hoa quả hay sinh tố hàng ngày. Với người thích ăn vặt, hãy mạnh dạn thay thế bim bim, kẹo ngọt, bánh quy bơ, thậm chí là chocolate bằng cà chua bi, táo sấy, mít hoặc nho khô để lợi cả đôi đường.
Các loại hạt - cần bổ sung
Từ lâu, các nhà khoa học đã khẳng định các loại hạt nhiều chất xơ như yến mạch, ngô, đậu... không chỉ là thực đơn lý tưởng để giảm nguy cơ đau tim và xơ vữa động mạch mà còn rất tốt cho tiêu hóa. Hạt lanh, đậu nành, quả óc chó... giàu omega-3 trong khi hạt bí đỏ lại giàu vitamin E, rất tốt cho tim. Cũng đừng ngại bổ sung các loại đậu xanh, đen, đỏ... trong thực đơn hàng tuần, bạn sẽ thấy sức khỏe của mình được cải thiện nhanh chóng thế nào!
Bơ, sữa - không thể thiếu
Một cốc sữa gầy buổi sáng, một cốc sữa chua vào bữa trưa và một miếng phomat vào bữa tối sẽ tăng cường lượng canxi, khoáng chất để có thể duy trì huyết áp ổn định, tốt cho thành mạch và trái tim. Bạn cũng đừng bỏ qua bơ đậu phộng bởi loại bơ này có hàm lượng đáng kể chất béo dễ tiêu, protein, vitamin E và chất xơ.
(Theo Sành Điệu)
|