Phần vì chưa hiểu rõ, phần vì đa số bản tin về chất mỡ trong máu thường được tô đậm với màu xám thê lương nên nhiều người, đặc biệt là quý bà, quý cô với thói quen "lòng tham hai đáy", vừa ớn bệnh vừa ngại xấu, vẫn còn sợ cholesterol hơn sợ… ma!
Thống kê được thực hiện trong năm 2007 qua hàng trăm nữ bệnh nhân ở TP. HCM trong độ tuổi chưa quá 50 cho thấy nhiều điều hiểu lầm đáng tiếc về biến dưỡng chất béo.
Dưới đây là 10 hiểu lầm phổ biến nhất:
1. Cholesterol không đồng nghĩa với chất độc: Trái lại mới đúng. Chất mỡ nói chung là một trong ba dưỡng chất cơ bản của cơ thể bên cạnh chất đường và chất đạm. Nhiều bà nhiều cô vui mừng khi trong đợt thử máu nào đó thấy thiếu chất mỡ. Sai! Thiếu cholesterol thì cơ thể khó có thể tổng hợp đầy đủ kháng thể, nội tiết tố, chất dẫn truyền thần kinh... Thiếu cholesterol là một trong các lý do dẫn đến rối loạn kinh nguyệt, suy yếu sức đề kháng. Không ít quý bà quý cô khổ vì rụng tóc, da khô, móng tay dễ gãy... mà không ngờ chỉ vì thiếu chất mỡ trong máu!
2. Có nhiều loại cholesterol: Trong số đó nếu có loại xấu như LDL, Triglyceride thì ngược lại cũng có loại hữu ích như HDL. Do đó, nếu thử máu mà chỉ thử có mỗi cholesterol toàn phần rồi "la làng" thì quá hấp tấp. Nếu tăng LDL và nhất là Triglyceride thì đáng lo, nhưng nếu thấy tăng HLD thì nên ăn mừng, vì người có thừa HDL là người ít bị bệnh nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, viêm gan, thấp khớp...
3. Tăng cholesterol không đồng nghĩa với béo phì: Nếu mập mà tăng chất mỡ trong máu thì thuận lý. Nếu chỉ tăng cholesterol toàn phần ở người "mát da mát thịt" thì đó là chuyện... nhỏ! Chỉ đáng xem như bệnh lý nếu đồng thời tăng chỉ số béo phì BMI. Đáng lo hơn nhiều là khi tăng các loại chất mỡ có hại như LDL, Triglyceride ở người không dư cân hay thậm chí ốm tong teo, vì khi đó rối loạn biến dưỡng chất béo là do nguyên nhân nào đó nội sinh.
4. Tăng cholesterol không hẳn vì ăn mỡ: Nếu tưởng tăng chất mỡ trong máu vì quá mạnh miệng với thịt mỡ rồi hoảng vía đâm đầu ăn chay thì lầm. Chất mỡ sở dĩ tăng cao rồi được ký gởi dưới da bụng, da mông... khi không được dùng cho hết. Người không ăn mỡ bao nhiêu nhưng ít vận động vẫn dễ mập hơn người tuy ăn thịt mỡ nhưng xài hết vì tất bật ngược xuôi. Thêm vào đó, một phần không ít chất mỡ được cơ thể tự tổng hợp từ chất đường. Không ăn béo nhưng ăn quá ngọt thậm chí còn tệ hơn.
5. Ốm mà tăng cholesterol mới đáng lo: Như đã phân tích, khó đẹp nếu mỡ thừa xếp gọn dưới thành bụng, như ở người thừa cân. Nhưng đáng lo hơn nhiều là ở người mình hạc xương mai vì chất mỡ khi đó sẽ đóng vào đâu? Vào thành mạch máu chứ còn vào đâu!
6. Vai trò của nội tiết tố, bệnh nội tiết: Phía sau rối loạn biến dưỡng chất béo hầu như bao giờ cũng có bàn tay phá hoại của hệ nội tiết. Nếu chỉ ăn kiêng mà không tầm soát và điều trị bệnh tiểu đường, bệnh tuyến giáp, hội chứng mãn kinh... thì có nhịn ăn đến rã ruột cũng bằng không!
7. Nhịn ăn thái quá nhiều khi có hại: Kiêng khem để hạ cholesterol là biện pháp cần thiết nhưng đừng lạm dụng. Rất thường khi vì sai lầm trong chế độ dinh dưỡng khiến cơ thể phản ứng sai lệch và tự tổng hợp chất béo loại ác độc như Triglyceride. Không thiếu người càng kiêng càng mệt và sau đó càng thất vọng vì chất mỡ trong máu tăng cao hơn lúc chưa kiêng cữ.
8. Thiếu nước dễ dư mỡ: Một trong các nguyên nhân thường gặp khiến tăng chất mỡ trong máu nhưng lại ít khi được lưu ý là vì uống nước không đủ trong ngày. Không pha loãng thì không lạ gì nếu không chỉ mỡ mà nhiều chất độc khác như acid uric, chất đường cũng tăng cao trong máu.
9. Vận động là biện pháp hàng đầu: Nếu kiểm soát được đầu vào thì cách tốt nhất để tránh tình trạng thặng dư mỡ là tăng cường đầu ra. Không ăn mỡ mà ngồi yên vẫn mập hơn người biết dùng "thang chân" leo mấy tầng lầu sau khi thưởng thức tô phở tái nạm gầu có thêm chút nước béo.
10. Điều chỉnh được cholesterol nhờ bớt... kiêng cữ: Nếu đúng là bệnh thì phải dùng thuốc đặc hiệu và áp dụng chế độ kiêng cữ theo đúng hướng dẫn của thầy thuốc. Nhưng nếu chỉ tăng cholesterol toàn phần thì nạn nhân trong nhiều trường hợp không nên vội vã áp dụng chế độ ăn kiêng khắt khe và nhất là quá đột ngột để tránh tình trạng cơ thể diễn dịch sai lầm trước tình huống bị cúp chất béo và phản ứng cường điệu bằng cách tự tổng hợp chất béo trong gan. Kết quả nghiên cứu cho thấy chất mỡ trong máu của nhiều đối tượng được cải thiện thấy rõ sau khi trở lại chế độ ăn uống hầu như bình thường nhưng tăng cường vận động, cũng như kết hợp một số dược thảo có công năng lợi mật, nhuận trường dưới dạng trà thuốc trong khẩu phần thường ngày.
Hiểu biết là động từ kép. Không dễ gì biết rõ nếu chưa hiểu đúng. Chuyện dài với chất mỡ trong máu là một thí dụ điển hình. Không ít người chắc chắn phải tiếp tục sống chung với nỗi lo vì chất mỡ trong máu do không được giải thích cặn kẽ sau khi khám sức khỏe. Cũng không lạ gì khi ngành dược, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm... tiếp tục làm giàu trên nỗi lo không chỉ của người đã bệnh, mà của người chưa bệnh nhưng quá sợ bệnh, và thậm chí của người không bệnh!
Bác sĩ Lương Lễ Hoàng
(Trung Tâm Oxy Cao Áp, TP. HCM)
(Theo Phụ Nữ)
|